Twierdza Modlin

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Mazowsze - serce polski
Serwis Twierdzy Modlin powstał przy współfinansowaniu ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego.
» Twierdza Modlin - Reduta Napoleona
Reduta Napoleona - opis

Jedna z czterech najstarszych, murowanych budowli obronnych w Modlinie. Pamięta, bowiem czasy istnienia Księstwa Warszawskiego utworzonego w 1807 r. na mocy porozumienia cesarza Francji Napoleona Bonapartego i cesarza Rosji Aleksandra I.

Jest to budowla obronna o roli wieży artyleryjskiej - nawiązująca do wież Montalemberta(1), o dużej koncentracji ognia, który takie rozwiązania preferował w projektowanych fortyfikacjach.
Jest to również budowla zwana śródszańcem(2), a także redutą(3). Redutę usytuowano na zapleczu szańca w postaci ziemnej budowli polowej tzw. dzieła koronowego(4). Rozpoczęto ją budować latem 1811 r. Przerwano roboty wiosną 1812 r. wraz z wyprawą Wielkiej Armii przeciwko Rosji, gdzie Wielka Armia Napoleona poniosła sromotną klęskę. Już w styczniu 1813 r. Napoleon nakazał bronić na terenie Księstwa wielu twierdz, w tym i Modlina. Reduta - śródszaniec - wieża, nie uczestniczyła w podjętych w 1813 r. trzech szturmach rosyjskich na twierdzę, bowiem nie była jeszcze ukończona. Po kapitulacji Modlina Rosjanie nie interesowali się twierdzą do czasu formalnego rozwiązania Księstwa Warszawskiego po zakończeniu Kongresu Wiedeńskiego w 1815 r. Do tego czasu budowa reduty została zakończona, ale nie wg pierwotnego projektu z czerwca 1811 r. zatwierdzonego przez Napoleona, a wg projektu adaptowanego przez płk. Malleta(5) w listopadzie 1811 r. Reduta jest trzykondygnacyjna z przeznaczeniem pierwszego piętra dla pomieszczenia 300 osobowej załogi. Usadowiona została na kamiennym cokole, narożnikami na osi północ-południe i wschód-zachód. Na parterze w narożniku północnym pomieszczono magazyn prochowy; w południowym narożniku miała być umieszczona podziemna cysterna na wodę. Mur zewnętrzny reduty u przyziemia dochodzi do 1,8m grubości. Kazamaty mają sklepienia kolebkowe, na pierwszym piętrze oddzielane furtami. Wewnątrz reduty znajduje się dziedziniec o boku ok. 17 m. Ściany arkadowe pierwszego piętra, od strony dziedzińca nie zostały zrealizowane, zastąpiono je prostokątnymi oknami. Bok reduty ma ok. 41 m, wysokość ok. 10,5 m z murem osłonowym platformy dla 3 armat na każdym boku, a ściany reduty zbiegają się lekko ku górze. W narożnikach: wschodnim i zachodnim nie zrealizowano krętych schodów z parteru na platformę. Pierwsze piętro przeznaczone dla załogi i obrony artyleryjskiej miało pomieścić w kazamatach 19 armat (na 3-ch kierunkach po 5 armat + na jednym kierunku północno-wschodnim 4 armaty do obrony międzypola na prawo w stosunku do dzieła "korony Środkowej"); armaty można było wtoczyć po moście zwodzonym. W otworze bramnym ściany północno-zachodniej zachowały się jeszcze resztki urządzenia dźwigowego mostu zwodzonego. W przeciwskarpie fosy po przekątnej wschód-zachód pobudowano kojce dla strzelców do obrony fosy, które nie zachowały się, a fosa jest mocno zniwelowana. Jest paradoksem, że reduta nigdy nie była uzbrojona. Nie wiemy jakim celom służyła w okresie zaboru rosyjskiego do 1915 r., tym bardziej, że po 1832 r. wał tzw. "korony(6) Utrackiej" został podwyższony ponad wysokość platformy i reduta zupełnie straciła swoje przeznaczenie.
Waldemar Łysiak w swej pracy doktorskiej dowodził, że redutę projektował sam cesarz Napoleon. Kilka lat po ogłoszeniu tej rewelacji, francuski historyk wojskowości Richard Belostyk ustalił nowe fakty, m. in. to, że budowa reduty była kończona w latach 1814-1815. Wątpliwości podlega stwierdzenie W. Łysiaka, że... to jedyny na świecie budynek zaprojektowany osobiście przez cesarza Napoleona. "Żaden inny kraj nie może się pochwalić tym samym". Jeśli to nawet jest legendą - niechaj nią pozostanie.
Po uzyskaniu niepodległości w 1918 r. twierdza modlińska zaczęła być zagospodarowywana przez odradzające się Wojsko Polskie, szczególnie po wojnie 1919-1920, w której także odegrała swoją rolę. Po spełnieniu się niepodległości, w pobliżu reduty zorganizowano wielki szpital wojskowy, a w reducie urządzono wielki skład apteczny. Redutę nakryto wtedy czterospadowym dachem i od strony, do której zbliżamy się w celu zwiedzania, lewy skrajny otwór strzelniczy powiększono, czyniąc z niego dodatkowe wejście na piętro po kładce przerzuconej nad fosą otaczającą redutę. Nieliczni już starzy mieszkańcy Modlina, których rodzice z dziada pradziada "pracowali przy wojsku", nie znają tego obiektu jako jakiejś tam "reduty" - dla nich jest to "apteka". Tak samo w okresie dwudziestolecia międzywojennego, w rejestrze zabytkowego budownictwa wojskowego, nazywano ten obiekt. W końcu lat dwudziestych w pobliżu reduty rozmieszczona została wielka jednostka: 1. Pułk artylerii lekkiej (1 pac). Ponieważ główną siła pociągową dla dział były konie, z powodu braku miejsca w in. stajniach, w kazamatach północno-zachodnich i południowo-zachodnich parterowej części reduty, także urządzono stajnię, której ślady zachowały się po dzień dzisiejszy.
Ryszard Gołąb


1) Marc Rene de MONTALEMBERT (1714-1800), fr. gen. twórca fortyfikacji poligonalnej, uznanej dopiero pod koniec XIX w.
2) Rodzaj fortu postawionego na zapleczu szańca - w tym przypadku w postaci wieży artyleryjskiej do samodzielnej obrony.
3) Obiekt fortyfikacyjny - w naszym przypadku o narysie kwadratu, przystosowany do samodzielnej obrony.
4) W twierdzach bastionowych, jakim jest najstarszy narys z lat 1807-1811 - budowla wysunięta przed narys ciągły twierdzy, tworząca tzw. obronę dalszą lub wysuniętą, nie pozwalająca atakującemu na bezpośrednie zbliżenie do zasadniczego obwodu twierdzy.
5) Jean Baptiste MALLET de Granville (1777-1846), fr. płk inż. wojsk. w Księstwie Warszawskim dowódca inżynierii wojsk K. W.
6) Dzieło - budowla ziemna w formie korony z bastionu (pięcioboku) w środku i 2-ch półbastionów na skrzydłach oraz 2-ch kurtyn (odcinków prostych łączących bastiony).

stats Created by: OSTRE STUDIO
Twierdza Modlin